Theo bước chân cha: Ít người biết là con anh hùng
Tương tự nhiều làng cổ khác của vùng chiêm trũng Bắc bộ, làng Nôm thuộc Đại Đồng, Hưng Yên vẫn còn đó những nét đẹp cổ kính, trầm mặc, từ đình làng, ao làng, đường làng, cùng 19 nhà thờ họ biểu trưng cho con dân làng Nôm. Ở đời thường, nhắc đến Nôm là gợi ngay về nghề đặc thù của làng, ấy là buôn đồng nát. Cái nghề ấy "lẻn" cả vào thơ vè, định danh cụ thể về làng rằng: "Đồng nát thì về cầu Nôm".Ngược dòng lịch sử, tìm hiểu chuyện hình thành làng Nôm thông qua cụm di tích đình làng còn lưu lại mới biết thành hoàng làng Nôm chính là thánh Tam Giang - vị anh hùng dân tộc vẻ vang chống ngoại xâm chẳng liên quan gì đến nghề đồng nát. Ở vùng chiêm trũng Bắc bộ, thánh Tam Giang có hai hóa thân là thiên thần và nhân thần. Ở góc độ thiên thần, đây là vị thần chuyên bảo hộ vùng sông nước. Còn ở nhân thần, thánh Tam Giang là vị tướng oai dũng chống giặc ngoại xâm, sau khi hy sinh vì nước, ông được người dân tôn thờ. Thống kê có đến gần 400 đình, đền, nghè ở các làng cổ phía bắc thờ thánh Tam Giang.Trong cụm di tích đình Tam Giang ở làng Nôm, ngoài kiến trúc cổ kính của đình làng, mái ngói, cầu đá… còn nổi bật một cây đa cổ thụ. Các cụ cao niên kể rằng đấy là nơi khi xưa thánh Tam Giang và quân sĩ buộc ngựa, chiêu binh phục vụ kháng chiến chống giặc. Việc chiêu mộ binh sĩ khắp nơi, mỗi người mang mỗi họ khác nhau, khi đất nước yên bình, nhiều người trong số đó ở lại, thành cư dân làng Nôm. Nguyên cớ có đến 19 dòng họ khác nhau ở đây là vì vậy.Cũng từ câu chuyện chiêu quân của đức thánh Tam Giang, bánh tày ra đời. Với chiều dài gần 40 cm, khẩu chỉ bằng 3 ngón tay chụm lại, cầm rất vừa tay, mỗi chiếc bánh đủ cho một người bình thường ăn no. Việc người làng Nôm phát minh ra bánh tày chính là để phục vụ nhu cầu lương binh cho quân sĩ, vừa đủ dưỡng chất vừa đáp ứng tính tiện dụng, dễ dàng vận chuyển, lưu trữ thời gian dài. Nhờ vậy, bánh tày là dạng lương thực để binh sĩ bồi bổ trong những chiến trận ác liệt hoặc những cuộc hành quân xa.Tên gọi bánh tày, khi tìm hiểu ra, cũng mang lại nhiều thuyết giải thú vị. Liệu chiếc bánh có liên quan gì đến dân tộc Tày hay không? Nếu nhìn lại danh sách các dòng họ đang hiện hữu ở làng Nôm và những họ phổ biến của người Tày như Đỗ, Lê, Tạ… có thể thấy có sự tương đồng. Biết đâu trong quá trình chiêu quân, các tráng sĩ người Tày cũng tham gia công cuộc vệ quốc, gia nhập binh đoàn thánh Tam Giang và mang thứ bánh lá đặc trưng của dân tộc mình vào đời sống quân ngũ?Một lý giải khác liên quan đến bánh tày bắt nguồn từ chiều dài chiếc bánh. Nếu đo trung bình độ dài một chiếc bánh tày sẽ tương đương chiều dài cẳng tay với điểm đầu là lòng bàn tay và điểm cuối là cùi chỏ. Trong phương ngữ vùng Bắc bộ, đặc biệt là cư dân Hà Tây, chữ "tay" khi phát âm sẽ được nhấn thêm dấu huyền để thành "tày". Trong quá trình tập hợp binh về làng Nôm, có thể trong số ấy có những người lính đến từ vùng Hà Tây, việc biến âm trong phương ngữ khiến chiếc bánh tay khi xướng âm biến thành bánh tày là vậy.Trở lại với thời bình, bánh tày làng Nôm chỉ được làm vào dịp tết hoặc những sự kiện thực sự trọng đại. Cấu tạo một chiếc bánh rất đơn giản chỉ với đậu xanh đánh (đậu xanh lột vỏ, luộc chín, xào đường theo tỷ lệ 1:1) và mỡ thăn lợn cắt thỏi dài. Hai thứ này dùng làm nhân, còn lớp vỏ bánh là gạo nếp bao quanh, áo là lá dong. Bánh tày, ngoại hình giản đơn chỉ có thế. Nhưng khi ăn, bánh tày thực sự gây ấn tượng bởi sự cân bằng hài hòa giữa các nguyên liệu, hương vị. Ngọt bùi của đậu, béo ngậy của mỡ, dẻo thơm của nếp…, tất cả hòa quyện theo từng miếng cắn rất vừa nhờ kích thước khác lạ với các dòng bánh lá hiện hữu.Là đặc sản làng Nôm, ai ăn cũng khen ngon nhưng để tìm người làm ra bánh tày hôm nay lại là chuyện nan giải khi cả làng chỉ còn lại cụ Tạ Đình Hùng hằng năm vẫn gói bánh tày mùa tết đến. Tham gia cùng cụ Hùng trong một chuyến gói bánh tày, được nghe giải thích và chứng kiến các công đoạn làm bánh, mới thấy đằng sau vẻ giản đơn của chiếc bánh con con là vô số công đoạn phức tạp. Đầu tiên là phân chia tỷ lệ nguyên liệu, để ra một mẻ 100 chiếc bánh cần 10 kg gạo nếp cái hoa vàng vụ mới, 10 kg đường trắng, 10 kg đậu xanh không vỏ, 10 kg mỡ thăn. Phần chuẩn bị nguyên liệu chỉ có khoản đậu xanh đánh là nhọc sức vì phải luộc cho đậu nhừ, đánh nhuyễn không còn thấy dáng hạt rồi trộn đường đảo đều. Cái vất vả là khi đậu quết cùng đường, đảo tay không đều và nhanh sẽ làm đường chảy gây cháy khét, mẻ nhân ấy coi như hỏng. Đậu đảo đến chín nhừ, vàng ươm là hoàn thiện.So sánh làm bánh tày và bánh chưng, cụ Tạ Đình Hùng bảo: "Làm bánh tày vất hơn bánh chưng nhiều, bánh chưng có khuôn, một bánh tôi làm chậm nhất chỉ 2 phút, gói được một bánh tày bằng gói 3 - 4 cái bánh chưng". Đem câu chuyện làm bánh tày hỏi các nhà bán bánh lá ở chợ Nôm, ai cũng lắc đầu: "Không làm đâu, nhọc công lắm chú ạ". Cái sự nhọc ấy, hóa ra chẳng phải khó ở khâu chuẩn bị nguyên liệu mà ở kỹ thuật gói. Chứng kiến cụ Hùng tay thoăn thoắt từng thao tác xếp lá dong, rải 100 gram nếp cho một cái bánh, đặt phần nhân bánh lên lớp nếp, đoạn lấy tay túm hai mép lá kéo lên cao, giật xóc nhẹ, cuộn lại thật nhanh và đều, rồi thắt dây là xong một cái bánh tày. Độ khó khi làm bánh chính là ở cú giật "kinh điển" ấy. Cụ Hùng biết gói bánh tày từ năm 10 tuổi, đến nay đã hơn 70 năm tuổi nghề và cú giật điệu nghệ ấy vừa đủ lực để lớp gạo mỏng te bám đều quanh lõi nhân. Tôi làm thử mấy chiếc bánh cùng cụ nhưng cứ đến công đoạn cuối cùng với thao tác giật là gạo bay đằng gạo, nhân rời đằng nhân, không thể nào căn đều cho được.Mỗi lần chuẩn bị cho một mẻ bánh 100 cái, mất 2 ngày trời, dù tuổi cao, sức yếu, nhưng cụ Tạ Đình Hùng vẫn cố gắng làm, bởi: "Lệ làng xưa mỗi khi bày cỗ tết hoặc cúng đình, phải có giò cây, bánh tày, chả hoa, đều là các thứ người làng tôi tự làm cả, có năm cầu kỳ hơn thì thêm món cá kho ủ trấu. Giờ các món ấy thất truyền hết, còn lại mỗi bánh tày. Gói bánh mệt người lắm nhưng con cháu ở xa chúng nó cứ bảo gói để lễ thánh và mang làm quà đặc sản làng Nôm. Mấy năm nay chúng nó đem bánh tày làm quà biếu tết, ai ăn cũng khen, chiều các cháu nên cố làm".Nhờ kích thước nhỏ, gói đều tay, cộng thêm 5 giờ luộc ngập sôi trong nước, bánh tày khi hoàn thiện ngon dẻo rền ngậy đến lạ kỳ, ăn no vẫn không ngán. Đem cắt lát miếng bánh do cụ Hùng làm, thấy rõ các lớp vỏ, nhân, mỡ phân bố đều tăm tắp, mắt nhìn đã thấy thèm. Ăn bánh của cụ Hùng thật ngon, nhưng cũng có chút bâng khuâng, bởi rằng món bánh tày trứ danh của làng Nôm đang thiếu người kế tục. Trong nhiều mâm cỗ dâng lễ thánh ngày xuân của người làng, bóng dáng bánh tày đang dần được thay bằng những cao lương mỹ vị hợp thời hơn. Lo rằng một ngày không xa, món bánh tày làng Nôm chỉ còn tồn tại trong hoài niệm và chuyện kể.'Alien' được chiếu lại tại rạp
Theo Reuters, việc duy trì an toàn là một thách thức lớn tại lễ hội. Chính quyền địa phương hiện tăng cường lực lượng cảnh sát và chuẩn bị sẵn sàng các máy bay cứu thương tại thành phố Prayagraj thuộc tiểu bang Uttar Pradesh (Ấn Độ) vào một trong những ngày linh thiêng nhất của lễ hội Kumbh Mela. Đây được coi là cuộc tụ họp lớn nhất trên thế giới.Ông Prashant Kumar, cảnh sát trưởng của tiểu bang Uttar Pradesh, nói với Reuters rằng: "Số người đổ về thành phố này trong một ngày còn nhiều hơn dân số của nhiều quốc gia và con số này đang tăng lên từng phút". Vị cảnh sát cho biết số lượng người ùn ùn đổ về đã gây ùn tắc giao thông và sức ép lên cơ sở hạ tầng khu vực.Theo các quan chức, lễ hội Kumbh Mela bắt đầu từ ngày 13.1, kéo dài 6 tuần và dự kiến sẽ thu hút khoảng 400 triệu người. Trước đó, các quan chức cho biết hơn 30 người đã thiệt mạng trong vụ giẫm đạp tại lễ hội Kumbh Mela ở miền bắc Ấn Độ vào hôm 9.1 khi hơn 76 triệu người đổ xô đến con sông để "tắm mình theo nghi lễ hoàng gia". Song, điều đó cũng không ngăn cản được dòng người đến đây, bao gồm cả quan chức cấp cao, ngôi sao điện ảnh và những người giàu có.Kumbh Mela là sự kiện quan trọng của cộng đồng theo đạo Hindu, trong tiếng Hindi có nghĩa là "lễ hội bình nước thiêng", được tổ chức tại ngã 3 của sông Hằng, Yamuna và Sarasvati huyền thoại. Người theo đạo Hindu tin rằng việc tắm tại nơi hợp lưu của 3 con sông linh thiêng trên sẽ giải thoát mọi người khỏi tội lỗi. Theo Reuters, các tín đồ Hindu coi lễ hội Kumbh Mela năm nay còn quan trọng hơn vì có sức mạnh giải thoát họ khỏi vòng luân hồi.
Những bụi hồng trên đèo Đại Ninh
Nhược điểm Toyota Yaris Cross:
Mặc cho sự háo hức chờ đợi GTA 6, nhiều người hâm mộ cho biết họ không sẵn lòng chi hơn 70 USD cho tựa game này, ngay cả khi nó là phần tiếp theo hoàn hảo nhất. Điều này cho thấy mức giá 70 USD hiện tại của các tựa game AAA cũng đang gặp phải sự phản đối.Theo một cuộc khảo sát gần đây trên mạng xã hội X (trước đây là Twitter), có đến hơn 60% người chơi cho biết họ sẽ chỉ chi tối đa 70 USD cho GTA 6. Một số người thậm chí còn cho rằng họ sẽ chờ giảm giá thay vì mua ngay khi ra mắt.Nguyên nhân chính của vấn đề này là do người chơi cho rằng 70 USD đã là một mức giá quá cao cho một trò chơi điện tử. Mặc dù GTA 6 được kỳ vọng là một tựa game 'bom tấn' với đồ họa tuyệt đẹp và lối chơi hấp dẫn, nhưng nhiều người vẫn không muốn bỏ ra một khoản tiền lớn như vậy.Một số người cho rằng họ sẵn sàng trả nhiều hơn nếu GTA 6 không có các hoạt động giao dịch trong game (microtransactions) và hộp quà may mắn (loot boxes). Tuy nhiên, đa số người chơi đều mong muốn mức giá phải chăng hơn.Hiện tại, Rockstar vẫn chưa công bố mức giá chính thức của GTA 6. Tuy nhiên, nếu hãng quyết định tăng giá lên trên 70 USD, có thể họ sẽ gặp phải sự phản đối từ cộng đồng người chơi. Điều này cũng có thể tạo tiền lệ xấu cho thị trường game trong tương lai, khiến các nhà phát triển khác cũng tăng giá game của mình.
Bố trí ngay bãi dừng đỗ xe và công trình vệ sinh tạm trên cao tốc
Theo BGR, mặc dù iOS 18 vẫn đang trong quá trình triển khai, những tin đồn về iOS 19 đã bắt đầu xuất hiện. Mới đây, Jon Prosser, người dẫn chương trình Front Page Tech tiết lộ những thông tin thú vị về ứng dụng Camera được thiết kế lại trên iOS 19.Theo Prosser, ứng dụng Camera trên iOS 19 sẽ có giao diện hoàn toàn mới, loại bỏ sự rườm rà và tập trung vào trải nghiệm người dùng. Thay vì hiển thị tất cả tùy chọn cùng lúc, ứng dụng sẽ gom nhóm các chế độ chụp ảnh và quay phim vào hai menu riêng biệt là Photo và Video. Theo đó, mỗi menu sẽ có các chế độ chụp/quay, gồm:Ngoài ra, khi mở menu Video, người dùng sẽ thấy thêm một menu phụ ở phía trên để điều chỉnh độ phân giải và tốc độ khung hình.Prosser nhận định ngôn ngữ thiết kế của ứng dụng Camera mới có nhiều điểm tương đồng với visionOS - hệ điều hành dành cho kính thực tế hỗn hợp Apple Vision Pro. Ông suy đoán iOS 19 có thể sẽ được thiết kế lại toàn diện, lấy cảm hứng từ visionOS, mang đến một diện mạo mới mẻ và hiện đại hơn.Tuy nhiên, đây mới chỉ là những tin đồn ban đầu và Apple vẫn chưa xác nhận bất cứ điều gì. Có thể những thay đổi này chỉ là một phần nhỏ trong bản cập nhật iOS 19, chứ không phải là một cuộc 'đại tu' hoàn toàn.Nhưng với những cải tiến được đồn đoán, iOS 19 hứa hẹn sẽ là một bản cập nhật đáng mong chờ cho người dùng iPhone.
